چه کنيم که هواپيما زده نشويم:
بي شک موفقيت بشر در تسخير آسمان بدون فائق آمدن بر ترس و اضطراب ناشي از خستگيهاي پس از آن به وجود نميآمد. امروزه تمام افرادي که از يک نقطه جهان سفر کرده و با عبور از مناطق زماني مختلف به نقطه ديگري از جهان ميرسند، به طور معمول با سختيها و مشکلاتي در تنظيم ساعت بدن و زمان رايج خود مواجه ميشوند که در موارد بسيار زياد، لطماتي جسمي و روحي به آنها وارد ميکند. بنابراين چه راهکارهايي را بايد براي فرار از اين خستگي مسافرتي به کار گيرند؟
تمام افرادي که با هواپيما مسافرت ميکنند از خلبانها گرفته تا مسافران همواره در معرض خستگيهاي ناشي از مسافرت قرار دارند. اين خستگيها، ريتم معمول بدن را مختل کرده و ساعت بدن که ساعات بيداري و خواب با آن تنظيم ميشوند را تغيير ميدهد. علاوه بر آن تاثيراتي نيز بر عملکردهاي روحي و جسمي افراد گذاشته و حالاتي همچون خستگي، بيخوابي، کسالت، سردرد، سنگيني سر و بسياري ديگر از اين علائم را به انسان تحميل ميکند. پژوهشهاي پـزشکي همچنين ثابت کـردهاند که خستگيهاي ناشي از مسافرتهاي طولاني، مسافران را به بيماريهايي همچون سرماخوردگي، آنفولانزا و حتي بيمــاريهاي گوارشي مبتلا کـــرده است.
با وجود تمام اين علائم، نوع عوارض بسته به مسير مسافرتهاي هوايي فرق ميکند. به عنوان مثال مسافرت از غرب به شرق از آنجايي که بدن براي تنظيم زمان از دست رفته با مشکلات فراواني روبهرو است، سختتر از مسافرت شرق به غرب است زيرا در اين مسير بدن زمان به دست ميآورد.
با توجه به اين تغييرات، نميتوان راه حل مشخص براي فائق آمدن بر اين عارضه ارائه داد زيرا بسته به شرايط جسمي افراد، مشکلات به وجود آمده از مسافرتهاي طولاني متفاوتتر خواهد بود. اما راهکارهاي نسبتا مشترکي براي رفع آن وجود دارد که در زير به نمونههايي از آن اشاره ميشود:
1. الگوي خواب خود را چند روز پيش از مسافرت تغيير داده و آن را با زمان مقصد خود هماهنگ کنيد. تنظيم زمان خواب تا يک ساعت در روز آثار ناشي از خستگيهاي مسافرتي را کاهش خواهد داد.
2. پيش از مسافرت به قدر کافي استراحت کنيد. بسياري از افراد پيش از مسافرت احساس خستگي ميکنند که در حقيقت آثار کسالتهاي مسافرتي را به صورت اغراق آميزي افزايش خواهد داد.
3. در لحظات اوليه پرواز ساعت خود را با ساعت مقصد تنظيم کنيد.
4. در زمان پرواز و حتي پس از آن مايعات زياد بنوشيد. فضاي خشک داخل هواپيما باعث از دست رفتن آب بدن ميشود که اين امر خستگي ناشي از مسافرتهاي طولاني را بيشتر ميکند.
5. اگر زمان مقصدتان شب هنگام بود، در هواپيما بخوابيد و متعاقبا در صورتي که زمان مقصد مورد نظر شما در هنگام پرواز روز بود، بيدار بمانيد.
6. در زمان پرواز و در مواقعي که بيدار هستيد، ورزش کنيد. ورزشهاي کششي براي دست و پا و قدم زدن در طول هواپيما تاثير خستگيهاي پروازي را کاهش ميدهد.
7. از تجربههاي گذشته خود استفاده کرده و بهترين روش را در هنگام سفر براي رفع خستگي برگزينيد.
8. از قرصهاي خوابآور در هنگام مسافرت خودداري کنيد زيرا آثار خستگيهاي مسافرتي را بيشتر ميکند.
9. در هنگام ورود، از خوابيدن يا استراحت کردن خودداري کنيد زيرا خوابيدن، ساعت بدن را همچنان در حالت قبلي نگه خواهد داشت.
10. در برخي موارد، مسافران در زمان خروج از سکونتگاه خود خسته نميشوند بلکه اين خستگي بيشتر در مسافرتهاي برگشت رخ ميدهد. در اين صورت تمام دستورالعملهاي ذکـــر شده بايد به همان روش به کار گرفته شوند.